در این حدیث
ملاحظه مى‏شود که‏امام حسین(ع)در مقابل پاسخ عارفانه و دلنشین فرزندش که‏براساس
ظاهر حدیث، سن و سال چندانى هم
نداشت. جمله «احسنت‏»را به کار برد
و او را به «ابراهیم خلیل‏» تشبیه
کرد.

اهمیت آموزشهاى
دینى
فرزندان و قدردانى از معلمان و مربیان

در اسلام
دانش
آموزى مورد اهتمام شدید بوده و رهبران دینى‏پیروان خود را به آموزش و اندوختن
دانش، به ویژه معارف دینى،تشویق کرده‏اند.

براساس سخنان
معصومان(علیهم السلام)، معلمان و مربیان، به‏خصوص آنان که در تعلیم آموزه‏هاى دینى مى‏کوشند، حق بزرگى‏برجامعه دارند و باید
تلاش
صادقانه‏شان
مورد قدردانى
و
سپاسگزارى‏قرارگیرد تا رغبت و انگیزه بیشترى بیابند. مرحوم بحرانى درحلیه‏الابرار
از شیخ فخرالدین نجفى که از فضلا و زهاد بود. چنان نقل
کرده که شخصى به نام عبدالرحمان در مدینه معلم
کودکان‏بود و یکى از فرزندان امام حسین(ع)به نام «جعفر» نزدش آموزش‏مى‏دید. معلم جمله «الحمدلله رب
العالمین‏» را
به جعفر تعلیم‏داد. هنگامى که جعفر این جمله را
براى پدر قرائت کرد، حضرت‏معلم فرزندش
را فراخواند و هزار دینار و هزار
حله... به اوهدیه داد. وقتى‏حضرت به خاطر پاداش زیاد مورد پرسش
قرار گرفت، در جواب فرمود:

«و انى تساوى
عطیتى هذا بتعلیمه الحمدلله رب العالمین‏» .

هدیه من برابر
با تعلیم
«الحمدلله رب العالمین‏» است. (5)

احترام به انتخاب
جوان
در امر ازدواج

جوانان به سبب
کمى
تجربه به استفاده از تجارب و نصایح والدین‏نیازمندند، اما آنان دیگر دوران
کودکى و نوجوانى را پشت‏سرگذاشته و
به حدى از رشد رسیده‏اند که خود حق انتخاب
داشته،براى خود تصمیم بگیرند. از این‏رو، شایسته است والدین در دوران‏کودکى و نوجوانى
زمینه استقلال و قدرت
تصمیم‏گیرى آنها را فراهم‏آورده، آنان را چنان تربیت
کنند که سمت انتخابهاى معقول وتصمیمهایى منطقى پیش روند و مصالح واقعیشان را بر منافع
آنى وزودگذر ترجیح دهند. اگر
فرزندان به این حد از رشد و استقلال‏رسیدند، باید به آنان
اعتماد کرد و به تصمیمها و انتخابهاشان‏احترام نهاد. جوان در طول زندگى با
انتخابهاى گوناگون رو به‏روست و یکى از مهمترین آنها گزینش همسراست. در این
مساله،چنانچه فرزند از قدرت انتخاب
صحیح و معقول برخوردار است، بایدبه وى
حق انتخاب داد و از ازدواجهاى
تحمیلى پرهیز کرد. حسن (6) ،فرزند امام حسن مجتبى(ع)یکى از دختران
امام حسین(ع)راخواستگارى کرد.
امام حسین(ع)به او فرمود: «اختر یا بنى اجتهما الیک.»
فرزندم! هر کدام را بیشتر دوست دارى انتخاب کن.

فرزند امام
مجتبى(ع)شرم کرد و جوابى نداد. آنگاه امام حسین(ع)فرمود: من دخترم فاطمه را برایت
انتخاب‏کرده‏ام; زیرا او به مادرم
فاطمه دختر رسول خدا(ص)شبیه‏تر است.»
(7)

ملاحظه مى‏شود با
این
که فرزند امام مجتبى(ع)به احترام عمو ودخترانش به طور مشخص از دختر خاصى خواستگارى
نکرد و امر را به‏عمویش وانهاد; امام حسین(ع)به انتخاب
وعلاقه
فرزند برادرش
اهمیت‏داد و از او
خواست‏خودش آن را که بیشتر دوست دارد به همسرى‏برگزیند.

تربیت عملى

بى‏تردید مؤثرترین
عامل
در تربیت اخلاقى و دینى فرزندان‏رفتارهاى درست والدین است. پرواضح است که
زبان رفتار از زبان‏گفتار بسى‏نافذتر است و در عمل آثارى نهفته
است که هرگز ازگفتار برنمى آید. کودک و نوجوانى که
پیوسته شاهد اعمال نیک‏والدین است، بطور
غیر مستقیم سرمشق مى‏گیرد و به
انجام کارهاى‏نیک تشویق مى‏گردد. در سیره
تربیتى
ائمه اطهار(علیهم‏السلام)تربیت‏با
رفتار
و عمل بارزترین بعد تربیت است. فرزندان‏ائمه(علیهم
السلام)با دیدن
رفتار آنان سرمشق گرفته، عمل‏مى‏کردند. شعیب بن عبدالرحمن
خزائى مى‏گوید: هنگامى که امام‏حسین(ع)در کربلا به شهادت رسید بردوشش نشانه‏اى
وجود داشت. ازامام
سجاد(ع)درباره آن پرسیدند، امام سجاد(ع)بسیار گریست وفرمود:
«این، اثر بارهاى غذایى است که پدرم بردوشش حمل مى‏کردو به خانه‏هاى تهیدستان
مى‏برد.» (8)

آرى، امام
سجاد(ع)پیوسته این رفتار را از پدرش مشاهده کرد وسرمشق گرفت و عمل کرد. بدین سبب، امام
باقر(ع) فرمود: «(پدرم)على بن
الحسین(ع)شبها کیسه نان بردوش حمل مى‏کرد و(به‏مستمندان)صدقه مى‏داد.» (9)

پى‏نوشتها:

1- موسوعة کلمات الامام الحسین(ع)، ص
711.

2- بحار الانوار، ج ؟

3- اقترحت علیه شیئا: سالته ایاه من
غیر رویة و منه
الحدیث‏« ان رسول الله(ص) لا
یقترح على ربه
فى شى‏ء یامره به‏»(مجمع
البحرین، طریحى، ج 2، ص 404.)

4- بحار الانوار، ج 46، ص 67، ح 34.

5- حلیة الابرار، سید هاشم بحرانى، ج
1، ص 582.

6- در کتب سیره و تاریخ ائمه(ع) از حسن
به عنوان یکى از
فرزندان امام مجتبى(ع) یاد
شده، شیخ مفید
در الارشاد از او چنین یاد
مى‏کند: « و اما حسن بن احلسن فکان
جلیلا، رئیسا،
فاضلا، ورعا...»(الارشاد، ص
196، مناقب آل ابى‏طالب، ج 3، ص 192، بحار
الانوار، ج 44، ص 163، عوالم، ج 2، ص 306.)

7- موسوعة کلمات الامام الحسین(ع)، ص
632.

8- حلیة الابرار، ج 1، ص 582.